روز جهانی زن امسال در حالی فرا رسید که فشار بر زنان جامعه دانشگاهی کشور همچنان در حال افزایش است. در تازه ترین رویداد، خوابگاه دانشجویی دختران دانشگاه تهران در حالی که به محدود کردن ساعات رفت و آمد اعتراض داشتند، مورد حمله عوامل ناشناس قرار گرفت.
در سال های اخیر دختران دانشجو در حالی سهم بیشتری از آموزش عالی کشور را به خود اختصاص داده اند، که در جنبش دانشجویی نقش فعالی ایفا کرده و مطالبات جنبش زنان را نیز پیگیری نموده اند. برگزاری مراسم روز جهانی زن در دانشگاه های کشور در سال های قبل با استقبال خوب دانشجویان رو به رو شده بود.
در همین زمنیه و به مناسبت فرا رسیدن روز جهانی زن، دانشجونیوز گفتگویی با سحر رضا زاده، فعال پیشین دانشجویی دانشگاه تهران و سخنگوی پیشین کمپین نه به حجاب اجباری، انجام داده و نظر وی را در زمینه های مختلف جویا شده است.
در شعار "برابری حقوق زن و مرد" کلمه ی "حقوق" بیشتر به چه مواردی در جامعه ایران مستند می شود.
زمانی که صحبت از حقوق برابر می شود در حقیقت واژه "حقوق" ناظر به پیگیری و اتخاذ ابزارهای قانونی در جهت محکوم کردن و لغو کلیه تبعیض های جنسیتی است. به زعم من کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان سازمان ملل متحد بهترین سند موجود بین المللی است که دولت های امضا کننده این اعلامیه را موظف می کند در جهت امحا موارد تبعیض جنسیتی گام بردارند و حقوق زنان را پیگیری کنند. متاسفانه ایران عضو دول امضا کننده این معاهده نیست بنابراین مفاد این اعلامیه را نیز در این سی سال رعایت نکرده است. به طور خلاصه در مواردی که فهرست میکنم شاهد تبعیض نسبت به زنان و مشکلات حقوقی آنها در جامعه امروز ایران هستیم: حقوق زنان در بحث ازدواج و طلاق، در بحث مالکیت بر بدن و پوشش خود، در قانون مجازات اسلامی، در انتخاب مکان زندگی و سفر و رسیدن به پست های اصلی حکومتی.
در زمانی که شما دانشجو بودید، چه مراسمی به مناسبت 8 مارس در دانشگاه برگزار می شد.
آنزمان فضا به این شدت بسته نبود، هنوز مراسم ها، سخنرانی ها و غیره به نحوی مجوز برگزاری را از دانشگاه اخذ می کرد. چه زمانی که دبیر کانون عرصه عمومی دانشگاه تهران بودم و چه زمانی که عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی بودم، دغدغه اصلی خود من در حوزه مسائل زنان بود، آن زمان فشار دانشگاه بر انجمن ها به شدت امروز نبود و ما در قالب نشریات دانشجویی، برگزاری مراسم ها و سخنرانی ها پیگیر مسئله زنان بودیم و در چند سال پیاپی در روز هشت مارس مراسم بزرگداشت در دانشکده برگزار شد. در سال 1384 که عضو انجمن دانشجویان بودم مراسم بزرگداشت هشت مارس را با همکاری برخی فعالان حوزه زنان در بخش های مختلف سخنرانی، پنل و پخش فیلم و غیره در جهت در دانشکده علوم اجتماعی برگزار کردیم. اینگونه مراسم ها دغدغه فعالیت در حوزه زنان را بین دانشجویان بیشتر می کرد.
به نظر شما چه ارتباطی بین جنبش زنان و جنبش دانشجویی وجود دارد.
جنبش زنان و جنبش دانشجویی در ایران عمده ترین جنبش های تاثیر گذار بر جنبش دموکراسی خواهی بوده اند. بسیاری از فعالان در هر دو جنبش فعالیت و آرمان های تا حدی مشابه را پیگیری می کردند. بنابراین متاثر از هم نیز هستند. بسیاری از حامیان جنبش زنان را دانشجویان تشکیل می دهند که متاسفانه درحال حاضر مثل تمام جنبش های اجتماعی فضای فعالیت در دانشگاه ها را هم ندارند. بنابراین شکل فعالیت هم با توجه به وضعیت امروز در دانشگاه ها نیز تغییر می کند، تشکیل حلقه های کوچک کتاب خوانی و بحث پیرامون مسائل زنان در دانشگاه ها می تواند بسیار تاثیرگذار باشد.
با نوجه به فضای نسبی ایجاد شده در دوران اصلاحات، چه تغییری در رویکرد مطالبات زنان ایجاد شد.
طبیعتا چون فضای سیاسی در جامعه نسبت به دوره های قبل و بعد بازتر بود، مطالبات زنان و حقوق از دست رفته شان بیش از گذشته مطرح شد، برخوردهای امنیتی با زنان به خاطر نوع پوشش و روابطشان بسیار کمتر از گذشته گشت و جنبش زنان در این سالها تاثیرگذارعمل کرد، فارغ از دیدگاه های متفاوت تئوریک بین فعالان زن، آنها در عرصه عمل متحد بودند واین از عوامل اثرگذاری فعالیت های آنها بود. چندین تجمع موثر علی رغم برخورد امنیتی با فعالان زن برگزار شد،هم اندیشی ها و نشریات متفاوتی در این دوره شکل گرفت و نیروهای جدیدی به این جنبش پیوستند .
در چارچوب نهادهای دولتی هم فراکسیون زنان مجلس ششم دغدغه مند ظاهر شد اما ظرفیت های قانونی لازم برای تغییر قوانین موجود نبود، شورای نگهبان از یکسو و مطابقت قانون اساسی با شرع در مورد حقوق زنان دست نمایندگان زن مجلس را برای احقاق این حقوق می بست. به هر صورت وضعیت زنان توسط مجلس بدتر نمی شد مانند آنچه که در دوره های بعدی مجلس شاهدش بودیم.
پس از روی کار آمدن محمود احمدی نژاد چه تغییری در نحوه برخورد و قانون گذاری در حوزه زنان ایجاد شد.
در دوره آقای احمدی نژاد، دولت و مجلس در جهت تحقیر زنان کمر همت بسته بودند، لایحه های متفاوت توهین آمیز در این دوره مطرح و پیگیری شد، مانند بخش هایی از لایحه حمایت از خانواده که حتی از سوی برخی زنان اصولگرا نیز مورد نقد قرار گرفت. سهمیه بندی جنسیتی با هدف خانه نشین کردن زنان در این دوره صورت گرفت. بسیاری از دختران فعال دانشجو از ادامه تحصیل در دوره های بعد بازماندند و به اصطلاح ستاره دار شدند.
درست است که آقای احمدی نژاد اولین رئیس جمهوری در جمهوری اسلامی بود که وزیر زن انتخاب کرد، اما این انتخاب را نباید به حساب توجه به حقوق زنان گذاشت بلکه در راستای سیاست های پوپولیستی وی باید در نظر گرفت.
موانع موجود بر سر راه جنبش زنان از دیدگاه شما چیست.
این بحث را از دو جنبه می توان پی گرفت، یکی از موانع به تبع حکومت است که در سی سال اخیر حقوق اولیه زنان را پایمال کرده است و با فشار بر شبکه ها و گروه های زنان از طریق بازداشت، تهدید ، ممنوع کار کردن افراد و غیره سعی در خاموش کردن فعالیت های جنبش زنان داشته است. کمپین یک میلیون امضا مهمترین کنش اخیر جنبش زنان بود که هدفش نه تنها پیگیری مطالبات زنان از طریق تغییر قوانین موجود، بلکه آشنا کردن بخش های ناآگاه جامعه نسبت به حقوق انسانی شان هم بود که با قلع و قمع حکومت رو به رو شد. نشریات آگاهی بخش مربوط به مسائل زنان مانند مجله زنان تعطیل شد و عملا فضایی برای فعالیت باقی نگذاشتند.
مانع مهم دیگر بر سر راه پیگیری مطالبات زنان ، فرهنگ مردسالار موجود در جامعه است که هنوز زن را جنس دوم قلمداد می کند، حقوق اولیه او را نادیده می گیرد و خشونت در ابعاد مختلف را نسبت به زن ناچیز می شمارد. فرهنگ ناموس پرستی متاسفانه در جامعه وجود دارد و گاهاً زنان را به سمت خودکشی، خودسوزی، فرار ، قتل و غیره می کشاند. اگر حکومت اجازه فعالیت آزادنه به جنبش زنان را می داد به تدریج این فرهنگ کمرنگ و کمرنگ تر می شد.
حضور زنان در جنبش سبز را چگونه ارزیابی می کنید.
قطعا حضور پررنگ و تاثیرگذاری بوده است. اگر مقایسه ای داشته باشیم با جنبش هایی موسوم به بهار عربی ، کاملا روشن می شود که نقش زنان در جنبش سبز بسیار پررنگ تر و موثرتر بوده است. حضور زنان به گسترش جنبش سبز کمک کرد و باعث کم شدن کنترل خانواده بر حضور افراد در تظاهرات ها شد. همینطور من یکی از مهمترین دلایل نفی خشونت در جنبش سبز را ،شرکت زنان در تجمعات و روحیه صلح طلبی آنها می دانم .
No comments:
Post a Comment